Navigation Menu+

Bomenlandbouw

In Vlaanderen is elke morzel grond kostbaar. Een hoge productiviteit dringt zich op. Boslandbouw (agroforestry), of het combineren van bomen met gras- of akkerland op hetzelfde perceel, presteert economisch en ecologisch beter dan monoculturen. Met zo’n 150 hoogstambomen op een huiskavel van ongeveer 3 hectare (zo’n 50 bomen per hectare) passen we dit systeem toe.

Agroforestry toegepast bij ons

Ik combineer groenteteelt op ruim een halve hectare met 2000 m2 aardbeien. De rest is maai- en graasweide voor varkens en geiten en drie koeien en evenveel paarden die alles opeten waar de varkens en geiten niet komen. Ik sta onder meer volledig achter permacultuur en vind dat meerjarigen meer ruimte moeten krijgen, maar hoeveel vaste planten koopt een mens als je dat in de winkel legt? Jammergenoeg vandaag nog te weinig! Rabarber en aardpeer verkopen een beetje, maar boomspinazie en melde is voorlopig nog niet geliefd door de klant. Dat is commercieel niet interessant. Ik heb op mijn boerderij momenteel evenveel bomen dan dieren. Zo hoort het ook. Zo heb ik meer dan twintig soorten vruchtbomen aangeplant: noot, appel, pruim, kers, krieken, peer, maar ook mispel, perzik, suikeresdoorns, moerbei, boomhazelaars, en kaki’s. Ik heb zo een gespreid assortiment hoogstamsoorten. De bomenrijen staan op 20 meter van elkaar, en de bomen in de rij op 9 meter.

Het beperkt zich niet tot vruchtbomen. Er staan rondom al enkele wilgen en daar zou ik er graag nog van bijzetten. Wild uitgezaaide eiken heb ik ook verplant, en elzen doen het hier ook goed. De gesnoeide takken voeder ik als dessertje aan de geiten. Ze eten dat bijna helemaal op en laten eerder hun ruwvoer staan. De overschot verhaksel ik tot snippers. Die leg ik op het gronddoek van de aardbeien, zodat die niet wegwaait. Het boomvoer is een gezond extraatje voor de geiten.

Ik zet de boomstroken eerst af met elektrische draad. Dan laat ik de koeien tot twee weken grazen, samen met twee pony’s en paarden. Ze laten alleen distels en zuring staan, die ik dan afmaai. Ik heb de bomen afgezet met latjes. Zo blijven de koeien eraf. Het houdt ook de geiten weg van de bomen, als je ze tenminste niet te lang op het perceel laat. We zoeken en experimenteren verder. Binnen tien jaar zal het er hier volledig anders uitzien. Nu kan ik nog groenten zetten tot aan de bomen, maar die strook zal wellicht versmallen. Het fruit van de bomen moet helpen om op termijn het inkomen te spreiden. We gaan al dat fruit in directe afzet nooit verkocht krijgen. De vruchten die op de grond vallen, zijn voor de varkens, of voeding voor de bodem. Houtproductie is niet ons doel: we zetten liever in op diversifiëring van de voedselproductie.

Ik heb nog nooit geploegd op de huiskavel. Bij mij dienen de varkens als bodembewerker: ze grazen, wroeten, spelen en eten bijna hun hele leven buiten. De authentieke poldervarkens zijn een geselecteerde kruising tussen oude Europese rassen (Berkshire, Mangalica, Tamworth, Oxford Sandy & Black, Duroc), en ze eten de groenteresten rechtstreeks van ons veld, en krijgen extra kaaswei en aanvullende biogranen. Als ik op 2000 m2 vijf varkens laat, staat er na 6 weken niets eetbaars meer. Ze eten zelfs de wortels van de zuring op. Wanneer ze een veld aan het opkuisen zijn, krijgen ze amper een halve kilo meel per dag bij. Daarna zet ik ze op dieet, tot twee per dag. Bij een drachtige zeug loopt dat op tot vier kilo per dag. Hoe meer je voedert, hoe meer vet ze aanmaken. Ik laat ze dan liever wat langer groeien, acht tot tien maanden. De groepen mogen wel niet te groot zijn, want anders zijn de sterke dieren met al het eten weg.

In Spanje heb je Pata Negra-varkens, die eikels als hoofdvoer krijgen. Alleen heb je daar volgens mij enorme oppervlakten eikenbos voor nodig. Hier in de buurt is een eikendreef waar soms een hoop eikels ligt, maar bij de varkens zou dat meteen op zijn. Ik denk dat het ras veel bepalender is voor de smaak dan uitsluitend het voer dat ze eten. Uiteraard is de beweging en extra snoepjes die ze vinden tijdens het wroeten, ook bepalend voor ons vlees met een uitzonderlijk goede smaak.